Home / CHA MẸ / Tỷ phú thế giới dạy con thành tài

Tỷ phú thế giới dạy con thành tài

Dạy con thành tài là trách nhiệm của chúng ta

Dạo này mình hay nghe bài ca con cá từ nhiều người cứ lặp đi lặp lại rằng công việc của mình rất bận, không có thời gian cho con cái, dạy con là công việc chính của vợ, tính cách của con là trời sinh ra đã như thế rồi, người giàu thì làm gì người ta không có thời gian và điều kiện để dạy con etc. Nói thật nhé, các bác toàn đưa ra lý do lý chấu nghe có vẻ rất hợp lý cho việc biện minh không có thời gian cho con cái, đổ lỗi cho con mình như thế này rồi lại như thế kia, trung quy lại là “BIỆN MINH”. Tình cờ có cơ hội đọc được bài viết tỷ phú thế giới dạy con thành tài, mình thấy rất nhiều điều thú vị để học hỏi về cách các tỷ phủ dạy con họ như thế nào. Đúng là muốn học cái gì đó thì hãy học từ những người giỏi nhất trong lĩnh vực đó, xin chia sẻ với các bạn bài viết cực kỳ bổ ích và thú vị này. Enjoy reading!

“Dù làm gì, thì cũng phải làm cho tử tế. Đi đâu cũng phải đàng hoàng. Dù có mơ gì, hãy mơ những điều đẹp nhất. Hãy sáng tạo và đừng bao giờ bỏ cuộc.” – MARILYN CARLSON NELSON một trong những tỷ phú dạy con thành tài cho biết. 

Cách mà những doanh nhân thành đạt giúp thế hệ kế tiếp mình không thành kẻ phá gia chi tử. Những chia sẻ từ 3 gia đình làm kinh doanh xuất sắc nhất nước Mỹ, nhà Buffett, nhà Pritzker và nhà Carlson.

Dù làm gì, thì cũng phải làm cho tử tế. Đi đâu cũng phải đàng hoàng. Dù có mơ gì, hãy mơ những điều đẹp nhất. Hãy sáng tạo và đừng bao giờ bỏ cuộc
Dù làm gì, thì cũng phải làm cho tử tế. Đi đâu cũng phải đàng hoàng. Dù có mơ gì, hãy mơ những điều đẹp nhất. Hãy sáng tạo và đừng bao giờ bỏ cuộc

Cuộc đối thoại tại hội nghị thường niên về từ thiện lần 2 của Forbes ngày 4.6.2013 tại trụ sở Liên hiệp quốc có chủ đề về thế hệ tiếp nối. Cụ thể là những người giàu nên dạy con thế nào để khuyến khích con cái thay đổi thế giới, hơn là ám ảnh với các loại xe hơi thể thao. Warren Buffett và Peter, con trai ông; Marilyn Carlson Nelson (cựu chủ tịch của Carlson Cos. và là rường cột của gia đình bà) và Liesel Pritzker, thuộc thế hệ thứ 4 của đế chế Pritzker ở Chicago, tham gia hội nghị bàn tròn nói về các tình huống của các gia đình siêu giàu. Thính giả là 150 tỉ phú và những người gần đạt mốc tỉ phú.

FORBES: Warren, chúng ta bắt đầu với ông trước. Những người giàu dạy con thế nào để con cái có thể chia sẻ giá trị với cha mẹ? Ông đã nuôi dạy thành công 3 người con và họ tham gia tích cực vào công tác từ thiện. Ông dạy các con ông những gì?

WARREN BUFFETT: Các con tôi lớn lên tự nhiên như bao đứa trẻ khác. Tôi và các con chỉ sống trong ngôi nhà duy nhất tôi mua từ năm 1958. Thế nên con cái tôi không thấy bố mẹ chuyển sang những tòa nhà tráng lệ, nguy nga. Con tôi đi học bằng xe buýt, không đi lại bằng máy bay riêng. Mọi thành viên trong gia đình Buffett ở Omaha, bang Nebraska đều học trường công. Chúng học tiểu học, trung học ở trường mà mẹ chúng đã từng học. Chúng tôi sống ở khu mà xung quanh láng giềng chỉ kiếm khoảng 75 ngàn đô la Mỹ/ năm theo giá trị hiện nay. Thế nên con tôi không bao giờ nghĩ là mình lại hơn hàng xóm cả.

FORBES: Khi trở nên giàu có hơn, ông có tìm cách thay đổi nếp sinh hoạt của mình?

WARREN BUFFETT: Không. Tôi chỉ sống cuộc đời mà mình muốn và vợ tôi cũng vậy. Các con cũng trưởng thành theo cách đó.

Không có gì chúng tôi muốn có lại không có được, nhưng chúng tôi không khao khát sở hữu quá nhiều thứ. Chúng tôi tận hưởng cuộc sống. Ngôi nhà là trung tâm của mọi hoạt động, đặc biệt là với bạn bè của con gái tôi. Hàng xóm láng giềng không nghĩ là chúng tôi đang làm gì đặc biệt cả. Có thể họ còn tự hỏi tôi làm nghề gì mà suốt 6 năm trời tôi không có văn phòng làm việc.

Trong 6 năm đó, tôi làm việc ở nhà, ngay phòng cạnh phòng ngủ, không có thư ký, chẳng có kế toán riêng. Thế nên, không lý do gì các con tôi lại có những cảm xúc bất thường về tiền bạc.

FORBES: Peter, khi ông thấy cha mình vào danh sách những người Mỹ giàu nhất của Forbes, ông làm thế nào để hòa hợp với cha và ông ấy dạy dỗ ông ra sao?

PETER BUFFETT: Phải mất một thời gian anh em tôi mới biết nhà mình giàu có cỡ nào. Không hề đùa nhé. Khi ấy tôi khoảng hai mươi mấy tuổi, mẹ và tôi nói chuyện có lần đề cập đến chuyện cha tôi xuất hiện trong danh sách người giàu. Chúng tôi cười, nói: “Hay thế còn gì? Giờ thì chúng ta biết rõ mình là ai, nhưng mọi người sẽ đối xử với chúng ta khác đấy.” Đó là bước ngoặt thú vị, dù không phải quá lớn vì chúng tôi không sống trong thế giới hay môi trường quá phô trương của cải. Bạn bè cũng ngạc nhiên y như tôi khi biết cha tôi là tỉ phú.

WARREN BUFFETT: Thời điểm đó các con tôi đã trưởng thành và chúng biết rõ bạn bè mình. Bạn bè chơi với con tôi vì chúng nó thích con tôi, chứ không phải vì con tôi có bố mẹ tiền bạc rủng rỉnh.

FORBES: Marilyn, hoàn cảnh của bà khác một chút. Bà là thế hệ thứ hai trong công ty của gia đình. Cha bà gầy dựng nên công ty khi bà đang trưởng thành. Thời điểm bắt tay điều hành Carlson, bà có thể luôn băn khoăn với câu hỏi: “Làm sao nuôi dạy con cái trong một gia đình có tầm ảnh hưởng tương đối lớn?”

MARILYN CARLSON NELSON: Không giống như ông Warren Buffett chỉ cần bước lên lầu, phẩy tay là có thể biến rơm thành vàng, cha tôi là thương nhân có tầm nhìn từ xa về xây dựng công ty. Ông khởi đầu khiêm tốn từ một gia đình di cư gốc Thụy Điển. Những khi chúng tôi đi ăn tiệm, nếu trong thực đơn không có món tráng miệng, ông sẽ hỏi hai chị em tôi có muốn ăn tráng miệng không. Nếu nghe trả lời có, ông sẽ quắc mắt nhìn và dạy chúng tôi bài học về lãi gộp [cười lớn]. Thường xuyên thế đấy. Lần khác, cả nhà bỏ phiếu xem sẽ đầu tư vào công ty hay đi nghỉ mát. Chúng tôi có 3 phiếu: mẹ, em gái và tôi, còn cha tôi có 4 phiếu. Thế nên thỉnh thoảng chúng tôi cũng đi nghỉ mát.

Thời gian qua đi, giờ cả 3 gia đình gồm em tôi, nhà tôi và nhà bố mẹ đều sống cạnh nhau. Thỉnh thoảng chúng tôi lại bắt gặp tính khí bảo thủ ấy khi cha lái xe qua nhà tôi và gọi: “Con đang mở tiệc đấy à?” “Dạ không, sao thế bố?” tôi hỏi. Ông trả lời: “Sao bật nhiều đèn thế?”

Thế nên chúng tôi lớn lên có ý thức tôn trọng đồng tiền. Các con tôi cũng lớn lên có người ông bên mình là doanh nhân đam mê kinh doanh. Một trong những điều thú vị nhất mà cha tôi làm là mỗi ngày Chủ nhật, sau khi đi nhà thờ, là đều dừng lại trước một trong những căn nhà của bọn tôi. Và ông hỏi bọn trẻ những câu như: Các cháu có để ý thấy gì không? Nhà có sạch sẽ không? Hàng xóm có tốt bụng không? Họ có thân thiện không? Và “ông thấy vui khi nhà ta kinh doanh ngành dịch vụ.” Vậy nên gia đình tôi có mục tiêu chung như thế.

Ông cũng nói nhiều lần là hoạt động từ thiện đáng kể nhất là tạo ra được việc làm. Thế nên mỗi khi gia đình tôi khai trương khách sạn hay tòa nhà mới, trước hết ông đều chia sẻ là mình đã tạo ra bao nhiêu việc làm. Chúng tôi thường nói lại với thế hệ sau như vậy và ông để lại cương lĩnh thế này: “Dù làm gì, thì cũng phải làm cho tử tế. Đi đâu cũng phải đàng hoàng. Dù có mơ gì, hãy mơ những điều đẹp nhất. Hãy sáng tạo và đừng bao giờ bỏ cuộc.”

Chúng tôi chỉ có 7 người ở thế hệ kế tiếp, nên chúng tôi có quá nhiều việc cho họ. Con gái tôi là chủ tịch mới của công ty. Khi còn khỏe, tôi luôn muốn chuẩn bị sẵn sàng cho thế hệ kế cận và thể hiện sự tin tưởng vào họ. Các thành viên trong gia đình tôi đều có vị trí trong hội đồng quản trị của cả công ty lẫn quỹ của gia đình.

Tôi tin điều quan trọng chúng tôi đã làm được là gia đình tôi thường ghé thăm các khách sạn của nhà mình. Chúng tôi bắt xe buýt rồi đi vi hành cùng nhau. Tôi có cảm giác là khi đó, ngoài việc hiểu rõ hơn về công ty, thì chúng tôi cũng biết rõ việc mở khách sạn ở Liberia hay mở thêm vài khách sạn mới nữa ở châu Phi có ý nghĩa thế nào với chúng tôi, để hiểu hơn về mục tiêu cho cả cuộc sống của mình lẫn công việc từ thiện.

FORBES: Liesel, cô sinh ra trong gia đình Pritzker. Hồi niên thiếu, cô từng kiện cha mình và bác mình liên quan tới thừa kế. Điều này hẳn liên quan tới những gì mà cô đang làm lúc này. Hãy kể cho chúng tôi nghe câu chuyện thừa kế và cách sử dụng tiền bạc của cô, và những giá trị nào của gia đình khiến cô làm những việc như hiện nay.

PRITZKER: Là người thừa hưởng gia tài, tôi biết rõ một điều từ hồi còn nhỏ ở Chicago, nơi gia đình tôi xuất thân, là tôi sinh ra từ một gia đình làm từ thiện.

Tôi còn nhớ năm lớp 3 tôi đã có lần đến phòng tranh Pritzker ở viện Nghệ thuật. Rõ ràng là càng lớn lên thì tôi càng biết mình đến từ gia đình rất coi trọng trách nhiệm với xã hội. Và tôi thấy điều này được truyền qua từ thế hệ này tới thế hệ khác.

Điều nữa tôi luôn biết khi mình là người thừa kế, mình “có trách nhiệm quản lý khối tài sản này một cách hợp lý. Mình có thể làm gì để làm thế giới tốt đẹp hơn?” Do có khả năng làm điều đó từ hồi trẻ, tôi xem đó như công việc của mình.

Tôi bắt đầu làm tình nguyện, rồi thực tập ở các tổ chức tài chính vi mô. Tôi đi du lịch. Sau khi gặp và nói chuyện với những người làm chung và nhà từ thiện rất thông minh, tôi quyết định dùng một phần tài sản của mình để lập quỹ. Ở tuổi 24, tôi không nghĩ mình có khả năng điều hành quỹ nên tôi để mẹ tôi làm chủ tịch, còn tôi làm phó. Chúng tôi vẫn tiếp tục điều hành quỹ hoạt động đến nay, thực hiện nhiều dự án giáo dục quốc tế và hợp tác nhiều dự án với Liên hiệp quốc. Đó là điều tuyệt vời.

Nhưng tôi không nghĩ là chỉ vì mình thừa hưởng gia tài mà mình sẽ là một nhà từ thiện tốt, hay đó là việc mà mình nên làm.

Làm từ thiện là 1 kỹ năng. Đó là thứ bạn phải học từ người khác, học thông qua trải nghiệm của chính mình. Tôi rất mừng chỉ sau mấy năm, tôi đã hiểu công việc, biết những khó khăn phức tạp, chuyện thành công và thất bại, hay cách tạo dựng mối quan hệ công – tư, nhìn thấy khả năng của tư nhân trong bất cứ công việc từ thiện nào. Tôi nghĩ, hãy bắt tay vào làm ngay khi còn trẻ để có thể học hỏi trong suốt quá trình thay vì chờ đến lúc tôi đủ lớn để có thể điều hành công việc đang làm một cách tốt hơn.

FORBES: Warren, hãy nói về lúc ông quyết định tặng phần lớn tài sản hay cách ông quyết định dành những khoản tiền nhất định cho con cái thừa hưởng, cũng như lý do ông quyết định trao quyền điều hành quỹ từ thiện của gia đình cho con.

WARREN BUFFETT: Vợ tôi và tôi ra quyết định đó khi chúng tôi ở tuổi đôi mươi, khi đã có mọi thứ mình muốn và cần. Tôi luôn nói với bà ấy rằng vẫn sẽ còn rất nhiều tiền và bà ấy cười.

Ý định của chúng tôi là tặng tài sản cho từ thiện. Chúng tôi lập quỹ gia đình vào những năm 1960. Chúng tôi cùng thống nhất là dù có thể có một quỹ lớn cho cả gia đình, nhưng mỗi người con cũng cần có một quỹ riêng của mình.

Tôi đã thấy nhiều quỹ được lập ra nhưng nảy sinh các vấn đề do có đến 4-5 người con cùng ngồi vào ban điều hành quỹ. Có người trong số họ cảm thấy mình bị thiệt thòi so với anh em khác hay đại loại như vậy. Rồi các suy nghĩ đó có thể trở thành vấn đề nghiêm trọng hơn, khi họ bắt đầu kể là người anh hay người em của mình từng kéo đuôi hành hạ con mèo hồi 6 tuổi [cười]. Lúc đó, bạn biết đấy, mọi chuyện xấu có thể leo thang.

Do vậy, khoảng 25 năm trước, chúng tôi chia cho 3 người con các khoản tương đối nhỏ. Cuối thập niên 1990, tôi lập ra 3 doanh nghiệp bình phong. Giáng sinh năm ấy, tôi tặng cho các con tôi món quà đó. Ban đầu, chúng tôi hỗ trợ mỗi đứa 10 triệu đô la Mỹ, nhưng tôi nói cho con biết rằng chúng sẽ được thêm nữa và bố mẹ sẽ đối xử với 3 đứa như nhau. Làm từ thiện, ai mà biết được hoạt động nào hay thời điểm nào mới có thành quả? Thế nên mỗi lúc chúng tôi lại cho thêm ít tiền, nhưng đồng đều với cả 3.

Tôi không ngồi trong ban điều hành của các quỹ ấy. Vợ tôi cũng không. Các con tôi tự quản lý. Chúng tôi đã tăng tiền quỹ vài lần. Năm ngoái vào sinh nhật tôi, tôi tăng gấp đôi số tiền dành cho mỗi quỹ. Tôi viết về những kỳ vọng của tôi với con cái, đều đăng tải trên BerkshireHathaway.com, và tôi nói với chúng rằng, tôi hy vọng chúng sẽ thất bại trong chuyện gì đó. Bởi nếu không thất bại, tức là chúng không làm chuyện gì quan trọng cả. Tôi hãnh diện về cả 3 đứa con, và tôi biết tôi sẽ hãnh diện về những gì chúng làm với đồng tiền của gia đình. Đơn giản như vậy thôi.

FORBES: Peter, khi ấy ông cảm thấy thế nào?

PETER BUFFETT: Chị tôi gọi cho vợ tôi, Jennifer và tôi vào tháng 3.2006 và nói, “Em có ở gần máy fax không?” Lúc ấy tôi ở gần máy fax thật. Và một bức điện được gửi đến, cho biết cha tôi đang làm như vậy. Trước đó mấy bố con không hề có cuộc nói chuyện nào.

Quả thực khi ấy chúng tôi có một quỹ rất nhỏ, rồi từ năm 1999 nó bắt đầu phình ra. Nó tăng từ 10 triệu lên 120 triệu đô la Mỹ trong vòng khoảng 6 năm. Và chắc chắn chúng tôi học được nhiều điều. Tôi cho rằng cha tôi là người thúc đẩy chuyện này bằng món quà lớn, mà chúng tôi gọi là “big bang” vào năm 2006. Nhưng không có cuộc thảo luận thực sự nào. Thế nên chúng tôi phải nhanh chóng ngồi lại để thống nhất ý kiến trong nhà.

FORBES: Làm sao để biết ông muốn đầu tư tiền vào cái gì?

PETER BUFFETT: Việc này mất thời gian. Jennifer và tôi làm cùng nhau, điều này thật tuyệt vì tôi còn bận việc ở công ty. Nhưng vấn đề là tôi có cuộc sống riêng của mình và có cuộc sống tôi yêu. Tôi có những sở thích làm hằng ngày. Rồi bất chợt 1 mình dấn thân vào chuyện này ở quy mô như thế hẳn là điều đặc biệt. Tôi dĩ nhiên sẽ không dùng từ “cực nhọc” để mô tả, nhưng để biết mình muốn bỏ vốn vào đâu thật căng thẳng.

Chúng tôi mất 2 năm để lắng nghe. Chúng tôi khi đó sống ở New York, và nó giống như một lớp học khổng lồ vì bạn có thể nói chuyện với bất cứ người nào mình muốn. Thật buồn cười, bạn có quỹ 1 tỉ đô la và điều gì bạn nói cũng trở nên có sức hút hơn, thậm chí trông bạn cũng hấp dẫn hơn nữa, bạn để ý mà xem. Thật kỳ diệu.

FORBES: Và người ta sẽ sẵn sàng họp với ông?

PETER BUFFETT: Chính xác. Chúng tôi thực sự tôn trọng thời gian và công sức của người khác, nhưng phải có những cuộc họp vì chúng tôi học ra nhiều điều vô giá.

FORBES: Và đã bao giờ ông thất bại như mong muốn của cha mình, khi chấp nhận làm những việc mạo hiểm trong quá trình hoạt động từ thiện của mình?

PETER BUFFETT: Tất nhiên rồi. Tôi cảm thấy nếu không đặt mình vào những việc mạo hiểm thì lãng phí nguồn lực. Chúng tôi lúc nào cũng cố gắng thử nghiệm. Tôi không chỉ biết một vài chuyện mình làm sẽ thất bại mà còn biết là sẽ tốn nhiều thời gian. Tôi biết có khi phải mất 10 năm, 20 năm, hay một thế hệ cũng chưa chắc đã nhìn thấy kết quả. Và một điều nữa là cần quan tâm tới thời gian hoàn vốn tích cực. [Phải nghĩ về nó, mới làm việc hiệu quả].

FORBES: Việc khuyến khích con mình làm những điều chúng muốn quan trọng thế nào?

WARREN BUFFETT: Chúng tôi không bao giờ đưa ra những chỉ dẫn cụ thể, nhưng tôi nghĩ chúng chọn được những giá trị có ý nghĩa với cha mẹ chúng. Một trong những điều tôi cảm kích nhất với cha mình là ông ủng hộ bất cứ gì tôi làm. Ông không tìm cách áp đặt suy nghĩ của ông với tôi (bắt tôi làm những gì mà ông muốn). Tôi muốn truyền điều đó cho con mình.

FORBES: Liesel, gia đình cô có ảnh hưởng thế nào đến công việc từ thiện của cô trên thế giới?

PRITZKER: Niềm đam mê xuất phát từ chính những chuyến du lịch và những điều tự tôi khám phá được (nhiều hơn từ gia đình). Còn tinh thần từ thiện, hay việc xã hội đòi hỏi điều đó ở mình là chuyện xuất phát từ gia đình. Mọi thành viên trong gia đình đều hiểu tinh thần đó.

Một điều nữa: Khi tôi nói chuyện với bạn bè mình, những người cũng được thừa kế như tôi, tôi nghĩ một trong những điều thú vị nhất là quan điểm không trở thành người thừa kế “hữu danh vô thực.” Bạn không muốn cái mác đó gắn với mình. (Nếu là người thừa kế, người ta đương nhiên nghĩ bạn như vậy). Nhưng điều bạn có thể làm là biến 1 người thừa kế thành 1 người có sức ảnh hưởng, dùng vốn xã hội, vốn tri thức, vốn từ thiện và vốn đầu tư của bạn để xây dựng thế giới tốt đẹp hơn và khuyến khích những người khác cùng làm điều đó với bạn.

Chúc các bạn dạy con thành tài và hãy dành những điều tốt đẹp nhất cho con của mình!

Bài viết gốc

Check Also

Thoắt cái con gái đã trở thành “sinh viên” được 1 tuần rồi đấy, nhanh thật.

Tâm sự bà mẹ có con lần đầu đi học

Ai cũng bảo sao mẹ cho con đi học sớm thế, nhưng mẹ hiểu rằng đó là điều tốt nhất cho con lúc này. Con đang ở trong giai đoạn phát triển ngôn ngữ và tiếp thu cái mới rất nhanh, con cần một môi trường mới để khám phá, tương tác, và học cách độc lập khi không có người thân ở bên.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Hỗ trợ trực tuyến